Η διεπιστημονική αξιολόγηση αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διαδικασίες στον χώρο της εκπαίδευσης και ιδιαίτερα της ειδικής αγωγής, καθώς επιτρέπει την ολιστική προσέγγιση των αναγκών των μαθητών μέσα από τη συνεργασία διαφορετικών ειδικοτήτων. Η σύγχρονη εκπαιδευτική πραγματικότητα απαιτεί την ανάπτυξη δομών και πρακτικών που να προωθούν τη συνεργασία ανάμεσα σε εκπαιδευτικούς, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς και άλλους επαγγελματίες, με στόχο την αποτελεσματικότερη υποστήριξη των παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή δυσκολίες.
Η έννοια της διεπιστημονικότητας βασίζεται στην παραδοχή ότι καμία ειδικότητα δεν μπορεί από μόνη της να καλύψει όλες τις ανάγκες ενός μαθητή. Για τον λόγο αυτό, η συνεργασία μεταξύ των επαγγελματιών θεωρείται απαραίτητη για τη σωστή διάγνωση, αξιολόγηση και παρέμβαση. Σύμφωνα με τον Lacey (2001), οι ομάδες ειδικών πετυχαίνουν καλύτερα αποτελέσματα όταν συνεργάζονται οργανωμένα, συγκρίνοντας διαφορετικές επιστημονικές οπτικές και συνδυάζοντας γνώσεις και εμπειρίες.
Η διεπιστημονική αξιολόγηση εφαρμόζεται σε διαφορετικά πλαίσια, όπως το σχολείο, η οικογένεια, οι δομές ψυχικής υγείας και οι κοινωνικές υπηρεσίες. Στο σχολικό περιβάλλον, η αξιολόγηση αφορά όχι μόνο τις μαθησιακές δυσκολίες ενός παιδιού αλλά και τις ψυχοκοινωνικές, συναισθηματικές και επικοινωνιακές του ανάγκες. Η διαδικασία αυτή συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση της προσωπικότητας και της λειτουργικότητας του μαθητή, ώστε να σχεδιαστούν κατάλληλες παρεμβάσεις που θα ενισχύσουν την ένταξή του στο σχολικό και κοινωνικό πλαίσιο.
Στην Ελλάδα, σημαντικό ρόλο στη διεπιστημονική υποστήριξη των μαθητών διαδραματίζουν σήμερα οι Επιτροπές Διεπιστημονικής Υποστήριξης (Ε.Δ.Υ.), οι οποίες αποτελούν εξέλιξη των πρώην Ε.Δ.Ε.Α.Υ. Οι δομές αυτές λειτουργούν στο πλαίσιο της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης και στοχεύουν στην έγκαιρη αξιολόγηση και υποστήριξη των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες μέσα στο γενικό σχολείο. Η λειτουργία τους στηρίζεται στη συνεργασία διαφορετικών ειδικοτήτων, όπως ψυχολόγων, κοινωνικών λειτουργών και εκπαιδευτικών ειδικής αγωγής, με στόχο την ανάπτυξη εξατομικευμένων παρεμβάσεων για κάθε μαθητή (Μητροπούλου & Αγγελοπούλου, 2019).
Οι βασικές αρχές λειτουργίας μιας διεπιστημονικής ομάδας είναι η αποδοχή της διαφορετικότητας των επιστημονικών οπτικών, η αμοιβαία ευθύνη, η αποτελεσματική επικοινωνία, ο αλληλοσεβασμός και ο κοινός προσανατολισμός στους στόχους παρέμβασης. Μέσα από αυτή τη συνεργασία δημιουργείται ένα υποστηρικτικό πλαίσιο, το οποίο βοηθά τόσο τους μαθητές όσο και τους εκπαιδευτικούς να διαχειρίζονται αποτελεσματικότερα τις δυσκολίες της σχολικής καθημερινότητας (Ainscow, 2000· Harris, 2002).
Ο ρόλος του σχολικού ψυχολόγου στη διεπιστημονική αξιολόγηση είναι ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς συμβάλλει στην κατανόηση των ψυχολογικών αναγκών του μαθητή, στην αξιολόγηση των διαπροσωπικών σχέσεων και στη διαμόρφωση θετικού ψυχολογικού κλίματος στο σχολείο. Παράλληλα, ο κοινωνικός λειτουργός αναλαμβάνει τη σύνδεση του σχολείου με την οικογένεια και την κοινότητα, ενισχύοντας τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων και υποστηρίζοντας την κοινωνική προσαρμογή του παιδιού.
Συμπερασματικά, η διεπιστημονική αξιολόγηση αποτελεί θεμελιώδη διαδικασία για την υποστήριξη των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες σε διαφορετικά πλαίσια. Η συνεργασία των επαγγελματιών συμβάλλει στην ολοκληρωμένη κατανόηση των δυσκολιών και των δυνατοτήτων κάθε παιδιού και οδηγεί σε αποτελεσματικότερες παρεμβάσεις. Μέσα από τη διεπιστημονική συνεργασία προωθείται ένα σχολείο πιο συμπεριληπτικό, δημοκρατικό και υποστηρικτικό για όλους τους μαθητές.
Ανδρεοπούλου Άννα – Μαρία,
Ψυχολόγος, MSc
Κέντρο Ημέρας Θεραπείας μέσω Τέχνης Artwave και Κέντρο Ημέρας Παιδιών και Εφήβων Podilato της [Ε.Ν.Α.]
Βιβλιογραφία
- Ainscow, M. (2000). The next step for special education. British Journal of Special Education.
- Harris, A. (2002). School Improvement: What’s in it for Schools? Routledge.
- Lacey, P. (2001). Support Partnerships: Collaboration in Action. David Fulton Publishers.
- Μητροπούλου, Φ., & Αγγελοπούλου, Π. (2019). Η Επιτροπή Διαγνωστικής Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης και Υποστήριξης (Ε.Δ.Ε.Α.Υ.) στο Νηπιαγωγείο: Μια μελέτη περίπτωσης. 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο «Εκπαίδευση στον 21ο αιώνα: Σχολείο και Πολιτισμός».
- UNESCO. (1994). The Salamanca Statement and Framework for Action on Special Needs Education.
